Nöbetçi Eczaneler
Mesai Dışı WhatsApp Mesajı Fazla Mesai Sayılacak! (Emsal Karar)
Pandemi dönemiyle birlikte çalışma hayatına giren uzaktan ve hibrit modeller, iş-özel yaşam arasındaki sınırları belirsizleştirirken, dijitalleşmenin getirdiği “7/24 ulaşılabilir olma” zorunluluğu çalışanlar üzerinde ciddi bir yük oluşturuyordu. Akşam saatlerinde gelen e-postalar, gece geç vakitte atılan WhatsApp mesajları ve “şunu acilen tamamla” şeklindeki talepler yargıya taşındı.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi, çalışanları yakından ilgilendiren emsal niteliğinde bir karara imza atarak, mesai saatleri dışında WhatsApp üzerinden verilen iş talimatlarının fazla mesai olarak değerlendirilmesi gerektiğine hükmetti. İstinaf mahkemesi tarafından da onaylanan bu karar, dijital çalışma hayatında yeni bir dönemin kapısını araladı.
“Psikolojik Baskı ve Mobbing Boyutu Var” Uzmanlar, mesai saatleri sonrasında yöneticilerden gelen mesajlara anlık dönüş yapma beklentisinin çalışanlarda ciddi anksiyete, tükenmişlik ve iş-özel yaşam dengesizliğine yol açtığına dikkat çekiyor. Birçok çalışanın “mesaja cevap vermezsem işimi kaybederim” veya “performansım düşük algılanır” kaygısıyla bu durumu sineye çektiği belirtilirken, bu tür sürekli baskıların psikolojik şiddet (mobbing) boyutuna ulaşabildiği vurgulanıyor. Avrupa’da Fransa, İspanya ve Portekiz gibi ülkelerde “bağlantıyı kesme hakkı” (right to disconnect) yasal güvence altına alınmışken, Türkiye’de bu tür emsal mahkeme kararları dijital hakların korunmasında en önemli dayanak haline geliyor.
Dijital Fazla Mesai Nasıl İspatlanır? Geriye Dönük Hak İstenebilir mi? 4857 sayılı İş Kanunu’na göre haftalık 45 saati aşan hem fiziki hem de dijital her çalışma fazla mesai olarak kabul ediliyor. Hukukçular, dijital fazla mesainin ispatı konusunda çalışanların elinde güçlü argümanlar olduğunu belirtiyor. Buna göre; WhatsApp yazışmaları, e-posta trafikleri, Zoom veya Teams toplantı kayıtları ile sisteme giriş-çıkış logları mahkemelerde resmi delil olarak sunulabiliyor. Üstelik bu davalarda geriye dönük 5 yıllık zaman aşımı süresi bulunuyor. Yani bir çalışan, mevcut işinden ayrılmış olsa dahi son 5 yıla ait dijital fazla mesai haklarını yasal yollardan ve faiziyle birlikte talep edebiliyor. İşverenin bu ücreti ödememesi durumu ise işçiye haklı fesih hakkı tanıyor.