Nöbetçi Eczaneler
Glasgow Koma Skalası Nedir? GKS Puanlaması Nasıl Yapılır?
Tıp dünyasında ve özellikle acil sağlık hizmetlerinde, travma geçiren veya bilinci kapanan bir hastanın nörolojik durumunu saniyeler içinde objektif olarak belirlemek hayati önem taşır. Bu noktada hekimlerin, paramediklerin ve hemşirelerin başvurduğu en güvenilir evrensel sistem Glasgow Koma Skalası (GKS) olarak adlandırılır. İlk kez 1974 yılında Glasgow Üniversitesi’nde nöroşirürji profesörleri Graham Teasdale ve Bryan Jennett tarafından geliştirilen bu skala, hastanın bilinç düzeyindeki değişimleri standart bir dil kullanarak tüm sağlık personeline aktarma imkanı sunar.
GKS değerlendirmesi; hastanın dışarıdan gelen uyarılara verdiği yanıtları üç ana kategoride inceleyerek puanlar. Bu üç bileşenin toplamı hastanın nihai GKS skorunu oluşturur:
1. 👁️Göz Açma Yanıtı (E – Eye Response): En Fazla 4 Puan
4 Puan: Kendiliğinden (spontan) göz açma.
3 Puan: Sözel komutla veya sesli uyaranla göz açma.
2 Puan: Ağrılı uyaranla göz açma.
1 Puan: Hiçbir uyarana karşı göz açmama (yanıtsızlık).
2.🗣️ Sözel Yanıt (V – Verbal Response): En Fazla 5 Puan
5 Puan: Oryante (Zaman, yer ve kişi algısı tam, düzgün cümle kuruyor).
4 Puan: Konfûze (Sorulara cevap veriyor ancak kafası karışık, zaman veya mekanı karıştırıyor).
3 Puan: Uygunsuz Kelimeler (Cümle kuramıyor, anlamsız ya da ilgisiz kelimeler sarf ediyor).
2 Puan: Anlamsız Sesler (Kelime çıkmıyor, sadece inleme veya hırıltı şeklinde sesler çıkarıyor).
1 Puan: Hiçbir sözel yanıt alınamıyor.
3. 💪Motor Yanıt (M – Motor Response): En Fazla 6 Puan
6 Puan: Komutlara uyuyor (İstenen hareketi eksiksiz yapıyor).
5 Puan: Ağrıyı lokalize ediyor (Ağrılı uyarının yapıldığı bölgeyi eliyle bulup engellemeye çalışıyor).
4 Puan: Ağrıdan kaçıyor (Ağrılı uyarandan uzvunu çekerek uzaklaştırıyor).
3 Puan: Anormal Fleksiyon / Dekortike Rijidite (Ağrılı uyarana karşı kolları göğse doğru bükerek istemsiz kasılma).
2 Puan: Anormal Ekstansiyon / Deserebre Rijidite (Ağrılı uyarana karşı kolları dışa doğru çevirip düzleştirerek kasılma).
1 Puan: Hiçbir motor yanıt alınamıyor.
📊GKS Skorunun Klinik Anlamları ve Yorumlanması
Skaladan alınabilecek en düşük puan 3, en yüksek puan ise 15’tir. Tıbbi literatürde “0” puan bulunmamaktadır; hasta tamamen yanıtsız olsa dahi her kategoriden en az 1 puan alarak 3 skoruyla değerlendirilir. Puanların klinik sınıflandırması şu şekildedir:
13 – 15 Puan: Hafif beyin hasarı / Bilinci açık, hafif kafa travması.
9 – 12 Puan: Orta dereceli beyin hasarı / Bilinci bulanık hasta.
3 – 8 Puan: Ağır beyin hasarı / Koma tablosu. (Tıbbi protokollerde genellikle GKS skoru 8 ve altında olan hastaların solunum güvenliği için entübasyon endikasyonu taşıdığı kabul edilir).