Nöbetçi Eczaneler
🚑 Taşra Teşkilatında Unvan Analizi: Uzman Paramedik Nedir? 663 Sayılı KHK Kapsamındaki İdari “Uzman” Kadrosu ile Paramediklerin Yasal Müdahale Sınırları!
Hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinde, 112 komuta kontrol merkezlerinde ve hastanelerin acil servis birimlerinde özveriyle görev yapan Paramedikler, son dönemde “Uzman Paramedik” sıfatını sıklıkla telaffuz etmeye başladı. Adaylar ve meslek profesyonelleri arasında merak uyandıran bu kavramın hukuki ve idari gerçekleri, Sağlık Bakanlığı’nın yasal mevzuatlarında açıkça ortaya konmaktadır.
Sağlık Hizmetlerinde “Uzman Paramedik” Kadrosu Var mı?
Hukuki düzenlemeler ve Sağlık Bakanlığı sağlık hizmetleri sınıfı kadro unvanları incelendiğinde; doğrudan klinik veya tıbbi bir unvan olarak “Uzman Paramedik” adıyla tanımlanmış yasal bir kadro bulunmamaktadır. Sahadaki bu popüler kullanım, temelde iki farklı durumdan kaynaklanmaktadır:
Bunlardan ilki ve en yaygını, tıbbi bir uzmanlık eğitiminden değil, tamamen 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) kapsamında taşra teşkilatlarında yürütülen idari görevlendirmelerdir. Diğer bir durum ise bazı paramedik meslektaşlarımızın kendi branşlarında ya da sağlık yönetimi gibi ilgili alanlarda yüksek lisans eğitimlerini tamamlamış olmaları sebebiyle akademik/mesleki bir alışkanlıkla kendilerini “Uzman Paramedik” olarak nitelendirmeleridir.
663 Sayılı KHK Kapsamındaki İdari Yapılanma ve “Uzman” Sözleşmesi
Sağlık Bakanlığı il sağlık müdürlükleri bünyesinde, 663 sayılı KHK uyarınca belirli bir mesleki tecrübeye ve ihtisasa sahip personeller arasından 4 yıllık hizmet sözleşmeleriyle idari kadrolara atamalar yapılmaktadır. İl yönetim hiyerarşisinde yer alan bu sözleşmeli yönetici pozisyonları şu şekildedir:
Başkanlar
Başkan Yardımcıları
Uzmanlar
Özel meslek bilgisi ve performans kriterlerine bağlı olarak il sağlık müdürlüklerinde “Uzman” kadrosuyla sözleşme imzalayan İlk ve Acil Yardım (Paramedik) mezunları, bu idari unvanı kendi asıl branşlarıyla birleştirerek “Uzman Paramedik” ifadesini kullanmaktadır.
Gerek 663 sayılı KHK kapsamındaki bu idari görevlendirmeler, gerekse kişisel akademik gelişim doğrultusunda yapılan yüksek lisans eğitimleri, hastaya müdahale esnasında klinik bir yetki artışı sağlamamaktadır. Bu unvan veya nitelendirmeler, sahada tıbbi bir hiyerarşi yaratmamakta; tamamen il düzeyindeki idari bir görevi ya da akademik bir unvanı temsil etmektedir.
Acil Sağlık Hizmetleri Yönetmeliği’ne Göre Paramedik Yetkileri
Resmi Gazete’de yayımlanan Acil Sağlık Hizmetleri Yönetmeliği’ne göre Ambulans ve Acil Bakım Teknikerleri (Paramedikler); acil sağlık hizmetlerinde acil tıbbi yardım ve bakım ile sınırlı kalmak kaydıyla, sertifikalı eğitim programlarını tamamlayarak hastaya müdahale etmeye yetkilidir.
İster idari kadroda sözleşmeli yönetici (Uzman) olsun, ister yüksek lisans yapmış olsun, isterse sahada aktif görevli olsun; tüm Paramediklerin yönetmelikte tanımlanan acil bakımdaki tıbbi görev, yetki ve sorumlulukları aynıdır ve şunlardır:
İntravenöz (damar yolu) girişim yapmak.
Hastaneye ulaşıncaya kadar, kabul edilen acil ilaçları ve sıvıları kullanmak.
Oksijen uygulaması yapmak.
Endotrakeal entübasyon uygulaması yapmak.
Kardiyo-pulmoner resüsitasyon (CPR) ve defibrilasyon yapmak.
Travma stabilizasyonu yaparak hastanın nakle hazır hale gelmesini sağlamak.
Uygun taşıma tekniklerini bilmek ve uygulamak.
Monitörizasyon ve defibrilasyon uygulamak.
Kırık, çıkık ve burkulmalarda stabilizasyonu sağlamak.
Yara kapatma ve basit kanama kontrolü yapmak.
Acil doğum durumunda doğum eylemine yardımcı olmak.