Nöbetçi Eczaneler
Sağlık-Sen Eski Genel Başkanı Semih Durmuş, sağlık çalışanlarının nöbet sistemindeki mağduriyetlerini ve yedi maddelik yasal reform taleplerini açıkladı.
Kamu sağlık kurumlarında kesintisiz hizmet sunan sağlık profesyonellerinin nöbet ücretleri, çalışma saatleri ve izin haklarında yaşadığı eşitsizlikler sendikal düzeyde yeniden masaya yatırıldı. Sağlık-Sen Eski Genel Başkanı Semih Durmuş, resmi X hesabı üzerinden yayımladığı “Nöbet Hizmetlerinde Adaletsizlik ve Reform Talepleri” başlıklı açıklamasında, mevcut sistemin yıpratıcı doğasına ve yasal boşluklarına dikkat çekti.
Mevcut uygulamaların kayırmacılığa ve mobbinge açık kapı bıraktığını vurgulayan Durmuş, Sağlık Bakanlığı ve ilgili yasal merciler tarafından acilen yasal güvenceye kavuşturulması gereken taleplerini, orijinal metne sadık kalarak şu şekilde sıraladı:
“1. İzin veya Ücret Tercihine Kişi Kendisi Karar Vermeli
Mücbir sebepler dışında, nöbet tutan personelin fazla çalışması karşılığında ‘izin mi kullanacağı’ yoksa ‘ücret mi alacağı’ kararı tamamen çalışanın özgür iradesine bırakılmalıdır. Bu hak, idarenin keyfi takdir yetkisine terk edilemez. Mevcut durum; kayırmacılığa, subjektif uygulamalara ve mobbinge açık kapı bırakarak iş barışını baltalamaktadır.
2. Nöbet Ücretleri Merkezi Bütçeden Ödenmeli
Nöbet ücretleri, kurumların insafına bırakılan döner sermaye bütçelerinden değil, doğrudan merkezi yönetim bütçesinden ödenmelidir. Nasıl ki bir öğretmenin ek ders ücreti okul bütçesinden karşılanmıyorsa, sağlık personelinin nöbet ücreti de döner sermaye yükü olmaktan çıkarılmalı ve kamusal güvenceye alınmalıdır.
3. Nöbet Ücreti Mesai Ücretinden %50 Fazla Olmalı
Nöbet ücretlendirmesinde temel kriter, mesai dışı ve fedakârca yapılan bu çalışmanın gerçek değerini yansıtmalıdır. İş hukukunun en temel kuralı, fazla çalışmanın normal çalışmaya oranla en az %50 artırımlı ücretlendirilmesidir. Sağlık personelinin nöbetinin bir saatlik ücreti, normal mesai saatinin altında kalanmaz; aksine, bu evrensel hukuk ilkesi gereğince yıpratıcı doğası da dikkate alınarak normal mesai ücretinden en az %50 daha fazla bir çarpanla ödenmelidir.
4. İcap Nöbeti Mağduriyetine Son Verilmeli
İcap nöbetlerinin tutulması ve ücretlendirilmesindeki kronik sorunlar ivedilikle çözülmelidir. Sayıştay raporlarındaki zorlama yorumlarla ‘uzman hekim dışı personele icap nöbeti ödenmez’ denilmesi, hukukun ve hakkaniyetin açık bir ihlalidir. Sağlık Bakanlığı bu haksızlığa seyirci kalmamalı, fiilen çalıştırılan her personelin hakkını yasal güvenceye kavuşturmalıdır.
5. Çifte Standart ve Eşitlik İlkesinin İhlali Önlenmeli
Aynı kurumda nöbet tutan personelin bir kısmına zorunlu izin dayatılırken bir kısmına ücret ödenmesi, idare hukuku ilkelerine taban tabana zıttır. Kurumların unvan, branş veya keyfi ihtiyaç gerekçeleriyle çalışanlar arasında çifte standart uygulaması yasal değildir; Anayasa’nın 10. maddesindeki ‘Kanun Önünde Eşitlik’ ilkesinin açık bir ihlalidir.
6. Gece Çalışanlar İçin Gece Çalışma Tazminatı Ödenmeli
Biyolojik ritmi ve sosyal hayatı doğrudan etkileyen gece mesaileri için ayrıca ‘Gece Çalışma Tazminatı’ hayata geçirilmelidir. Mevcut standart nöbet ücretleri, gece çalışmasının getirdiği ağır fizyolojik ve psikolojik yıpranmanın karşılığı olamaz.
7. Nöbetlerin Emekliliğe Yansıtılması Sağlanmalı
Nöbet adı altında yürütülen tüm fazla çalışmalar, personelin geleceğine dâhil edilmelidir. Bu çalışmalar emeklilik prim günlerine eklenmeli; emekli maaşı ve ikramiye hesaplamalarında temel göstergelerden biri olarak yasal olarak dikkate alınmalıdır.”