Nöbetçi Eczaneler
Memura Verilen Saatlik İzin Yıllık veya Mazeret İzninden Düşülemez: Danıştay Son Noktayı Koydu
💼 Kamu kurumlarında görev yapan devlet memurlarının mesai saatleri içerisinde mazeretleri sebebiyle aldıkları saatlik izinlerin, yıllık izin ya da mazeret izinlerinden düşülüp düşülemeyeceği tartışması yüksek yargı ve kurumsal görüşler doğrultusunda kesinlik kazandı. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda doğrudan “saatlik izin” adı altında bir düzenleme yer almasa da dönemin Devlet Personel Başkanlığı (DPB) görüşleri ve Danıştay kararları, sahada mülki amirler tarafından uygulanan “saatlerin toplanıp izinden düşülmesi” yönteminin hukuki hiçbir temeli olmadığını tescilledi.
🔍 Saatlik İzin Nedir, Nasıl Uygulanır?
Oluşan uygulama birliği ve hukuki teamüllere göre saatlik izin süreçleri şu şekilde işlemektedir:
Takdir Yetkisine Bağlıdır: Saatlik izin; memurun yazılı bir başvuru yapmasına gerek kalmaksızın, talebi üzerine tamamen kurumunun takdir yetkisine bağlı olarak kullandırılır.
Esnek Süre Yönetimi: İhtiyaca göre 1 saat, 3 saat gibi sürelerle öğleden önce ya da öğleden sonrayı kapsayacak şekilde verilebileceği gibi, işin uzamasına bağlı olarak tüm mesai saatini kapsayacak şekilde de kullandırılabilir.
Belge Zorunluluğu Yoktur: Saatlik izin formu veya saatlik izin fişi adı altında bir belgenin düzenlenmesi zorunlu değildir; ancak uygulamalar kurumların kendi takdir yetkileri dahilinde değişkenlik gösterebilir.
⚖️ Devlet Personel Başkanlığı: “Hukuka Uygun Değildir”
Dönemin Devlet Personel Başkanlığı tarafından yayımlanan resmî mütalaalar, idari tasarruflarla memur izinlerinin kısıtlanamayacağını açıkça ortaya koymuştur:
18.01.2008 Tarihli ve 304 Sayılı Görüş: Yıllık izinlerin saatlik izne çevrilerek kullandırılabilmesine ilişkin 657 sayılı Kanun’da hiçbir düzenleme bulunmadığı belirtilerek, saatlik izinlerin yıllık izne devredilmesine veya çevrilmesine imkan tanınmamıştır.
02.09.2014 Tarihli ve 4645 Sayılı Görüş: Kurum içi uygulamalar neticesinde ortaya çıkan saatlik izinler konusunda yasal bir düzenleme olmadığı hatırlatılmıştır. Gün içinde memura verilen bu izinlerin toplanarak, her bir güne isabet eden kısmının yıllık izinden veya mazeret izninden düşülmesinin hukuka uygun olmadığı mütalaa edilmiştir.
🏛️ Danıştay ve DIDDK Tarafından Verilen Emsal Kararlar
Yargı ayağında ise Danıştay, normlar hiyerarşisi kuralını işleterek alt derece düzenlemelerle (genelge, yönetmelik vb.) kanunla tanınan izin haklarının daraltılamayacağına hükmetmiştir:
Danıştay 5. Dairesi Kararı (Esas: 2014/3557): Yüksek mahkeme, kanunda izin kullanılabilecek hallerin açıkça sayıldığını ve saatlik izin düzenlemesinin yalnızca “süt izni” kullanımında söz konusu olduğunu belirtmiştir. Kanunda yıllık izinden düşülebilecek sürelerin sınırlandırılmış (tahdidi) olarak sayılması karşısında, alt derece bir düzenleme olan genelge ile bu sürelerin genişletilemeyeceği, saatlik izinlerin toplanarak yıllık izinden düşülmesine imkan tanıyan genelge hükmünde hukuka uyarlık görülmediği belirtilerek yürütmenin durdurulmasına karar verilmiştir.
Yüksek Yargıdan Kesin Onay: Danıştay 12. Dairesinin 12.03.2019 tarihli (E.2018/4539, K.2019/1783) kararı da aynı gerekçelerle Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu (DIDDK) tarafından 22.10.2020 tarihinde (E.2019/2847, K.2020/1945) resmî olarak onanmıştır.
📌 Sonuç Olarak: Kurumlarca memurlara mazeretleri uyarınca verilen saatlik izinler, hiçbir surette toplanarak yıllık izinden ya da mazeret izninden mahsup edilemez. Bu yönde yapılan idari işlemler yerleşik yargı içtihatlarına ve kurumsal mütalaalara tamamen aykırıdır.